Historia

 Początki Wisły Kraków
Historia Wisły rozpoczęła się jesienią 1906 roku. Wtedy to właśnie (najprawdopodobniej w październiku) dr Tadeusz Konczyński zorganizował na Błoniach pierwszy turniej piłki nożnej. On też podarował 4 drużynom, a wśród nich drużynie II Szkoły Realnej, stroje piłkarskie, dopiero co przywiezione z Anglii. Wspomniana drużyna (zwana również drużyną Szkolnikowskiego) otrzymała jasnoniebieskie koszulki z czarną kulą na piersiach, przeciętą niebieskim pasem - i stąd przyjęła nazwę "Niebiescy". Pierwszym jej kapitanem, a także pomysłodawcą zmiany nazwy na "WISŁA" był bramkarz Józef Szkolnikowski, zaś inicjatorem założenia drużyny - prof. Tadeusz Łopuszański - uważany zresztą za pierwszego prezesa klubu.

We wrześniu 1907 roku "Czerwoni" (drużyna Jenknera) połączyli się z Wisłą, a niedługo potem to samo uczynili "Różowi". Wtedy dopiero oficjalnie powstało Towarzystwo Sportowe Wisła. Jednocześnie niebieskie koszulki zamieniono na czerwone, pozostając przy czarnych spodenkach. Gdy jednak z Berlina nadeszły pierwsze zamówione stroje okazało się, że na koszulkach znajdują się dwie jasnoniebieskie gwiazdy. Pozstanowiono zachować tylko jedną z nich, zmieniając jednocześnie jej barwę na białą. I w ten właśnie sposób powstała "Biała Gwiazda"

Ważne daty:
*Jesień 1906 - nieoficjalne powstanie klubu
*Wrzesień 1907r. - oficjalne powstanie TS Wisła
*12 wrzesień 1907r. - wygrana 9:0 z Czarnymi w Bochni pierwszym meczem poza Krakowem
*20 wrzesień 1908r. - pierwsze udokumentowane derby pomiędzy Wisłą i Cracovią (1:1)
*29 wrzesień 1908r. - pierwsz zagraniczny mecz Wisły, w czeskiej Opawie z niemieckim Troppauer SV (0:3)
*20 grudzień 1910r. - zgłoszenie do UEFA
*20 maj 1911r. - z inicjatywy Wisły powstaje Związek Futbolistów Polskich z siedzibą w Krakowie
*26 lipca 1911r. - zgłoszenie wniosku o członkowstwo austriackiego związku PN (przyjęty 17 sierpnia)
*8 maja 1913r. - inauguracja mistrzostw Galicji (1.Cracovia 2.Wisła 3.Pogoń Lwów)
*16 kwiecień 1914r. - otwarcie pierwszego stadionu Wisły na Oleandrach (Wisła - Czarni Lwów 3:2)
*14 lipiec 1918r. - w Jaśle Wisła gromi Czarnych 4:0 w pierwszych meczu od wybuchu wojny
*1919r. - reaktywacja władz w Wiśle, prezesem Józef Szkolnikowski, Wisła dostaje boisko za parkiem Jordana i zaczyna budować nową trybunę
*8 kwietnia 1922r. - pierwszy mecz na nowym stadionie
*14 maja 1922r. - pierwszy mecz reprezentacji w kraju na boisku Cracovii z Węgrami(0:3, Hneryk Reyman i Stefan Śliwa pierwszymi reprezentantami Polski w barwach Wisły)
*4 listopad 1923r. - zdobycie wicemistrzostwa Polski, po porażce w dodatkowym meczu z Pogonią Lwów
*26 maja 1925r. - pierwszy mecz międzypaństwowy na stadionie Wisły (Polska - Węgry 0:2)
*5 wrzesień 1926r. - zdobycie Pucharu Polski po zwycięstwie ze Spartą Lwów
Pierwsze mistrzostwa (1927-1939)
Lata przed wojną były dla "Białej Gwiazdy" bardzo udane. Zarówno pod wzgłedem sportowym (dwa mistrzostwa Polski, wielokrotnie na podium) jak i organizacyjnym (olbrzymia w tym zasługo ówczesnego prezesa - Aleskandra Dembińskiego). Głównie za sprawą Wisły utworzono koalicję popierającą ideę stworzenia ligi (do tej pory mistrza wyłanianio systemem pucharowym) i odnoszącą się negatywnie do propozycji ówczesnego prezesa Polskiego futbolu i Cracovii. W grudniu 1926r. utworzono Ligę Polską, skupiającą 14 klubów. Miejsca w niej odmówiła Cracovia, a jej miejse zajęła Jutrzenka Kraków. W premierowym sezonie ligowym Wisła zdobyła pierwsze mistrzostwo Polski, dodatkowo Henryk Reyman został z 37 golami królem strzelców a drużyna miała serię 12 zwycięstw pod rząd na własnym boisku. Rok później Wiślacy obronili tytuł, ale było to juz ich ostatnie mistrzostwo przed wojną. W tym okresie wielokrotnie byli na podium, dokładnie 3 razy byli wicemistrzami (1930, 1931, 1936) i 4 razy na III miejscu (1929, 1933, 1934, 1938). Zajmowanie 3 i 2 pozycji nie było w opinii Wiślakow złe, ale kiedy Cracovia była wyżej - to była olbrzymia porażka. Nieoficjalne mistrzostwo Krakowa miało niesamowitą renomę.

Ważne daty:
*3 kwietnia 1927r. - debiut ligowy z Jutrzenką w Krakowie (4:0)
*31 lipca 1927r. - zwycięstwo z Warszawianką 8:2, Henryk Reyman strzelił jako pierwszy w polskiej lidze 5 goli w jednym meczu
*11 wrzesień 1927r. - najwyższe w historii zwycięstwo (15:0 z TKS Toruń)
*16 październik 1927r. - ostatni mecz sezonu z Hasmoneą (2:2), Wisła mistrzem Polski
*3 czerwca 1928r. - Pierwsza ligowa batalia pomiędzy Wisłą i Cracovią (2:1 dla "pasów")
*25 listopad 1928r. - ostatni mecz sezonu 1928 z ŁKS (1:2), Wisła obroniła mistrzostwo
*17 maj 1931r. -zwycięstwo na wyjeździe z Cracovią 4:1, na tydzień przed obchodami 25-lecia klubu
*24 maja 1936r. - zakończony zwycięstwem 1:0 dla Wisły mecz z Chelsea, z okazji 30-lecia klubu

Lata wojenne (1939-1945)
To były trudne lata dla wszystkich, także dla piłkarzy. Mecze i turnieje rozgrywano w tajemnicy o w obawie przed łapanka (wielokrotnie przerywano z tego powodu mecze i uciekano). Sprzęt, trofea, sztandary i inne tego typu rzeczy przechowywano w mieszkaniach działaczy, kibiców, lub ukamuflowanych miejscach. Do pierwszego meczu w okupowanym Krakowie doszło dość szybko - 22 października 1939r. na boisku Bronowicy spotkały się zespoły Wisły i Krowodrzy (3:1 dla "Białej Gwiazdy"). 7 sierpnia 1940 zaingurowano pierwsze mistrzostwa okupowanego Krakowa (1.Wisła 2.Zwierzyniecki, dalej Garbarnia, Sparta, Cracovia, Groble, Juvenia, Bloki). Wiślacy wygrali zdecydowanie wszystkie mecze, strzelając 52 gole i tracąc 8. Bardzo szybko doszło do kolejnego turnieju (16 drużyn), w którym ponownie zwyciężyła "Biała Gwiazda", ale juz nie tak zdecydowanie. Rok później z uwagi na terror przniesiono mecze poza Kraków, ale juz w 1943r. odbyły się III mistrzostwa Krakowa. Wystartowało 18 drużyn, a po eliminacjach i właściwych mistrzostwach w finale Wisła zmierzyła się z Cracovią. Wygrały "pasy", ale spotkanie było wyrównane i z podtekstami (pomeczowa kara dla Wisły). W 1944r. tytuł mistrza Krakowa wrócił do Wisły (12 drużyn w mistrzostwach). Pierwszy mecz po wojnie w Krakowie odbył się pomiędzy Wisłą i Cracovią 28 stycznia 1945 (miasto było już wolne, wojna jeszcze trwała), wygrali ci pierwsi 2:0.

Ważne daty:
*3 września 1939r. - prezydent Krakowa oficjalnie zabrania organizowania imprez sportowych.
*22 październik 1939r. - pierwszy mecz w okupowanym Krakowie (Wisła - Krowodrza 3:1)
*7 siepnia 1940r. - pierwsze okupacyjne mistrzostwa Krakowa
*2 czerwca 1941r. - początek II mistrzostw
*21 wrzesień 1941r. - skromny jubileusz 35-lecia TS Wisła
*1942r. - kilka spotkań Wisły poza Krakowem
*11 i 12 wrzesień 1943r. - III mistrzostwa Krakowa (w finale Cracovia pokonuje Wisłę)
*Maj 1944r. - zdobycie przez Wisłę tytułu mistrza w IV mistrzostwach Krakowa
*28 styczeń 1945r. - pierwszy mecz w wolnym Krakowie (Wisła - Cracovia 2:0)

Powojenne triumfy i pierwszy spadek do II ligi (1945 - 1964)
Powojenne derby pomiędzy Wisłą i Cracovią cieszyły się ogromną popularnością, na mecze przychodziło kilkanaście tysięcy widzów. Wielką widownię zgromadzały również przyjazdy zagranicznych drużyn, np. na meczu ze Slavią Praga przyszło 20 tys. widzów (Wisła przegrała 1:6). Jednak pomimo to lata tuż po wojnie to czas wielkiego chaosu, wzajemnych oskarżeń o współpracę z hitlerowcami w czasie wojny, itp. Pierwszych powojennych mistrzów Polski wyłaniano nie-ligowym systemem, dopiero w 1948 powracając do starej koncepcji. W połowie sezonu trenerem Wisły został czech Josef Kuchynka, zastępując nieco niedocenianego Artura Waltera. Jednak pod wodzą zagranicznego trenera "Biała Gwiazda" przez 3 kolejne lata rządziła polską ligą, dwa razy zdobywając mistrzostwo Polski, a raz tylko mistrzostwo ligi. Do najwybitniejszych graczy tego okresu należeli: Józef Kohut, "Messu" Gracz i Jerzy Jurowicz. Trzeba dodać, że w latch 50-55 obowiązywała nazwa Gwardia, a nie Wisła. Rok 1951r. to koniec powojennej "złotej ery". W następnych latach bywało różnie. Jeszcze przez kilka lat Wiślacy liczyli się w walce o mistrzostwo, później jednak drużyna popadała w przeciętność, zajmując miejsca w środku tabeli. Wtedy też przytrafiła się najwyższa w historii porażka, 0:12 z Legią w Warszawie. W sezonie1963/64 Wisła po raz pierwszy w historii spadła do II ligi. Zadecydował o tym ostatni mecz, pechowo zremisowany u siebie z Górnikiem Zabrze 3:3.


Ważne daty:
*14 marca 1948r. - pierwszy ligowy mecz po wojnie (Wisła - Polonia W-wa 6:0)
*6 czerwca 1948r. - Pierwsze powojenne derby Krakowa o ligowe punkty (Wisła - Cracovia 0:2)
*Czerwiec 1948r. - Oddany zostaje do użytku tor żużlowy prostopadły do stadionu Wisły (to będzie przyszły stadion!)
*Maj 1953r. - Otwarcie nowego stadionu Wisły, na terenie byłego toru żużlowego (ten stadion służy Wiśle do dzisiaj)
*Wrzesień 1955r. - zmiana, po 5-letniej przerwie, nazwy klubu z Gwardia na Wisła. ZS Gwardia przyjęła to bardzo źle, co odbiło się na obchodach jubileuszowych 50-lecia Wisły
*7 czerwca 1964r. - ostatni mecz sezonu, zakończony remisem 3:3 z Górnikiem Zabrze. Oznaczało to degradację Wisły do II ligi


Walka o awans i kolejny renesans (1965 - 1982)
Spadek Wisły do drugiej ligi był szokiem dla kibiców, ale na szczęście banicja nie trwała długo, bo już w sezonie 1964/65 krakowski zespół zajął pierwsze miejsce na drugoligowym froncie, powracając do elity. Pierwszy sezon w I lidze był bardzo dobry, albowiem beniaminek sięgnął po wicemistrzostwo Polski. W 1967 zdobyła Wisła Puchar Polski. Później jednak nie było już tak dobrze, w latach 67-72 najwyższą pozycją którą osiągneli Wiślacy w lidze była 7. Jednak w Krakowie pojawiali się zawodnicy, którzy niedługo staną się znani i cenieni w całym kraju: Kazimierz Kmiecik (najlepszy strzelec w historii Wisły), Zdzisław Kapka, , Marek Kusto (trzej panowie "K"), Ryszard Sarnat, Antoni Szymanowski, Adam Musiał, w późniejszych latach Andrzej Iwan i Adam Nawałka. Wielu z nich do dziś związanych jest z Wisłą. Jednak wydaje się, że ta drużyna pozostała niespełniona. Teoretycznie posiadała najlepszy skład w Polsce (zupełnie jak dzisiaj), ale tylko raz udało jej się zdobyć mistrzostwo Polski - w 1978r. Zresztą i tak sezon później zawodnicy się skompromitowali zajmując dopiero 13 miejsce! Sezon 1980/81 to znowu wielki skok w tabeli, tym razem w górę, na 2 miejsce. Ale to już był ostatni sukses na arenie krajowej, drużyna zaczęła się rozpadać i zaczęło się robić nieciekawie. Skończyło się w 1985 roku na spadku do II ligi. Warto również wspomnieć o występach Wisły na międzynarodowej arenie. Największym sukcesem był awans do ćwierćfinału Pucharu Europy w sezonie 78/79.

Ważne daty:
*27 czerwca 1965r. - ostatni mecz sezonu w II lidze, przegrany z Cracovią 0:1. Wisła wróciła tam gdzie jej miejsce - do I ligi.
*9 wrzesnia 1967r. - zwycięstwo z Rakowem Częstochowa w Kielcach w finale Pucharu Polski (2:0)
*11 czerwca 1972r. - remis z Legią w pierwszym w historii meczu w Krakowie przy sztucznym oświetleniu
*29 wrzesień 1976r. - rewanżowy mecz w Pucharze UEFA z Celtikem Glasgow (pierwszy mecz 2:2), zgromadził największą w historii widownię na stadionie Wisły (45 tys.) i zakończył się zwycięstwem Polaków 2:0
*2 maja 1978r. - ostatni mecz sezonu, wygrany u siebie z Arką Gdynia 3:1. Wisła znowu mistrzem Polski
*29 sierpnia 1978r. - 1000 mecz Wisły w ekstraklasie, na prośbę działaczy rywalem w tym spotkaniu został inny zasłużony klub - Ruch Chorzów. Wisła wygrała bez problemów 3:1, jednak na koniec sezonu mistrzem był Ruch, a Wisła skończyła dopiero na 13 miejscu...

Najgorszy okres w historii ? (1983 - 1997)
Jeszcze na początku lat 80. Wisła była znaczącą marką w polskim futbolu. Jednak powoli mijała era trzech panów "K" oraz innych gwiazd zespołu z tamtego okresu. Jak to zwykle w okresach wielkich kryzysów bywa, zaczęły się dymisje, dyskwalifikacje, oskarżenia o brak zaangażowania, itp. Na trzy kolejki przed końcem sezonu 1985r. Tym razem banicja w II lidze trwała znacznie dłużej niż poprzednim razem, bo aż trzy sezony. W sezonie 1988/1989 jako beniaminek "Biała Gwiazda" zajęła 12 miejsce. Ujawniły się talenty Kazimierza Moskala (kiedy został sprzedany do Lecha, organizowano liczne demonstracje) i Tomasz Dziubińskiego (król strzelców 1991r.). W roku 1991 Wisła zajęła 3 miejsce w tabeli i jest to JEDYNY znaczący sukces Wisły w przeciągu wyżej wymienionych 14 lat! Później zespół znowu popadał w przeciętność, w końcu zajmując 15 miejsce w sezonie 1993/1994. W międzyczasie doszło do jednego z największych skandali w historii Wisły i pamiętnego 0:6 z Legią w Krakowie na koniec sezonu 92/93. Okazja do szybkiego powrotu na pierwszoligowy front została zaprzepaszczona w ostatnich, pechowych meczach sezonu 94/95. Sezon później trenerem "Białej Gwiazdy" został Henryk Apostel i była to niezwykle trafna decyzja. Wisła awansowała do ekstraklasy, prezentując tam niezwykle ambitną postawę w rundzie jesiennej (siódme miejsce). Kończyło się nerwówką, ale ostatecznie utrzymano I ligę (już bez trenera Apostela). Po rundzie jesiennej sezonu 1997/1998 wydawało się, że na wiosnę Wisła znowu z wielkim trudem będzie walczyć o ekstraklasę. Ale wtedy do klubu weszli bossowie z Tele-Foniki. Ich olbrzymi kapitał zapoczątkował kolejny wspaniały okres w historii Wisły...

Ważne daty:
*23 czerwiec 1985r. - ostatni mecz sezonu, po którym Wisła spada do II ligi. Na trybunach tylko 1 tys. osób...
*18 czerwiec 1988r. - ostatni mecz II-ligowego sezonu z Resovią (0:1), Wisła po 3 latach znowu w ekstraklasie
*20 czerwca 1993r. - klęska 0:6 z Legią u siebie, spowodowana sprzedaniem meczu, poniosła za sobą duże konsekwencje
*22 maja 1996r. - Wisła wygrywa na wyjeździe z Avią Świdnik 3:0, co przy innych korzystnych wynikach gwarantuje im awans do ekstraklasy, w sam raz na jubileusz 90-lecia klubu!

Wisła znowu potęgą (1998 do dzisiaj)
Na przełomie roku 97/98 nastąpiły w Wiśle zmiany, które zapoczątkowały kolejny renesans krakowskiej drużyny. Wisłę wykupili właściciele Tele-Foniki, spłacając wszystkie jej długi (ok. 3 mln złotych), bardzo szybko przebudowując trybuny i siedzibę klubu. Sprowadzono kilkunastu nowych zawodników, których ówczesny trener Wojciech Łazarek mógł po prostu wybierać - pieniądze nie grały roli. I tak do Krakowa przybyli między innymi: Radosław Kałużny, Kazimierz Węgrzyn, Ryszard Czerwiec, Grzegorz Niciński, Krzystof Bukalski. Podziękowano większości "starych" zawodników, pozostała nieliczna grupa z kapitanem Tomaszem Kulawikiem na czele. Tak jak to było to przewidzenia, w rundzie wiosennej '98 widzieliśmy całkowicie inną drużynę. Wisła przeskoczyła z miejsc w pobliżu strefy spadkowej do strefy medalowej. Mistrzostwo byłoby zapewne dla "Białej Gwiazdy", ale jedna runda to za mało i skończyło się na 3 miejscu. To i tak był niesamowity postęp w porównaniu do poprzednich lat. Kolejny sezon Wisła zaczynała pod wodzą utytułowanego Franciszka Smudy (niezbyt entuzjastycznie przyjęty pod Wawelem, kibice tęsknili za Łazarkiem). Krakowska drużyna zdobyła tytuł w stylu, którego dawno w Polsce nie widziano. Przewaga nad drugim w tabeli Widzewem była ogromna, a mogła być jeszcze większa, gdyby po zapewnieniu sobie mistrzostwa trener nie eskperymentował ze składem i ustawieniem. Dodatkowo królem strzelców został Tomasz Frankowski (21 goli). Niestety, z powodu kibolskiego wybryku podczas pucharowego meczu z AC Parmą rok wcześniej, Wisła nie mogła zagrać w eliminacjach Champions League. Następny sezon nie był już nie podlegał pod dyktando Wisły, zmieniano trenerów niczym rękawiczki. Zapewne źle to wpłynęło na formę zespołu. Skończyło się na 2 miejscu i tylko finale Pucharu Polski (2:2 i 0:3 z Amicą Wronki). Systematycznie sprowadzano nowych zawodników, m.in. Żurawskiego, Kosowskiego, Głowackiego. Także oni mieli duży wkład w mistrzowski tytuł 2001. Zdobyto także Puchar Ligi i Superpuchar 2001. Królem strzelców ponownie został Tomasz Frankowski (18 goli).


Autor: Konrad Topa